GELİBOLU MEVLEVİHANESİ

AĞAZADE MEHMET EFENDİ

Doğum tarihini bilmiyoruz. Hicri 1063’de Gelibolu’da vefat etti. Mevlevihane’ye defnedilmiştir. Mevlevi ünlülerindendir. Basılmamış manzum eseri mevcuttur. Bir menkıbesini şöyle naklederler:

Gelibolu ve Beşiktaş Mevlevihanelerinin kurucusu olan Ağazade Mehmet efendi, her iki Mevlevihane’nin sema ayinlerini yönetirdi. İstanbul ile Gelibolu arasında sürüp giden seyahatlerinde kendi kayığından faydalanırdı. Galata Mevlevihane’si Şeyhi Ahmet Celalettin Dede Efendi’den öğrenildiğine göre, bu kayığın küçük bir modeli Beşiktaş Mevlevihane’sinin tavanına asılmış ve 200 yılı aşkın bir süre orada kalmıştır. Beşiktaş Mevlevihane’sinin yapılıp kuruluşunu anlatan ilginç bir menkıbede şöyledir:

Zamanın Kaptan-ı Deryası Ohrili Hüseyin Paşa, Akdeniz seferinden dönerken bir gün Gelibolu’ya uğramış ve buradaki Şeyhleri ziyaret etmiştir. Ne var ki Gelibolu Mevlevihanesi Şeyhi Ağazade Dedeyi ziyaret etmeyi her nasılsa unutur. İstanbul’a hareketinde şiddetli bir poyraz fırtınası kopmuş ve gemisi denize açılamamıştır.

Gelibolu’ya yeniden döndüğünde deniz sakinleşir, yola koyulduğunda fırtına yeniden başlar. Bu olay bir kaç kez tekrarlanır ve bir türlü Hüseyin Paşa Marmara’ya çıkamaz. İnanışa göre bunu bir gönül kırıklığına bağlayan Kaptan Paşa “Galiba erenlerden birini ziyaret etmeyi unuttuk” diyerek ziyaretini unuttuğu Ağazade Mehmet Efendiyi bularak ziyaret eder. Bunun üzerine Mehmet Efendi Donanmanın Marmara’ya açılması için dua etmiş, bir daha fırtına ile karşılaşmayacağını, anlayınca da yakında Sadaret Mühürüne nail olacağı müjdesini vermiş. Gerçekten de Hüseyin Paşa İstanbul’a döndüğünde Sadrazamlığa yükselmiş ve bir süre sonra da damatlığa layık görülmüştür. Bütün bunların Ağazade Mehmet Dede’nin kerametine bağlayan Ohrili Hüseyin Paşa bir şükran borcu olarak Beşiktaş Mevlevihane’sini yaptırmıştır. Bunun için bu Mevlevihane’ye Bahriye Mevlevihanesi de denir. Sonra da Ağazade Mehmet Dede, Paşanın ricasıyla gelip bir müddet burada şeyhlik yapmış, Paşa’nın ölümünden sonra tekrar Gelibolu’ya gelmiştir.